น้ำ... กลั่นจากความคิด

(นิทรรศการขนาดย่อม)

ความต้องการใช้น้ำที่เพิ่มขึ้นจากอัตราการขยายตัวของประชากรโลก ต่อเนื่องไปถึงการขยายตัวทางเศรษฐกิจและวิถีการดำเนินชีวิตสมัยใหม่ บวกกับปัจจัยทางลบเรื่องมลพิษของสิ่งแวดล้อม น้ำดื่ม “ควบแน่น” กลายเป็นสมบัติล้ำค่า แหล่งน้ำตามธรรมชาติที่มนุษย์สามารถบริโภคได้ซึ่งมีเพียงร้อยละ 2.5 ของพื้นที่โลก จึงได้รับการบริหารและจัดสรรใหม่ แม้แต่น้ำจืดจากยอดภูเขาน้ำแข็งแถบขั้วโลกเหนือยังถูกนำมาบรรจุขวด ขายความบริสุทธิ์ในราคาลิตรละไม่ต่ำกว่า 1,500 บาท

น้ำดื่มแปรเปลี่ยนจาก “ของสาธารณะ” เป็น “แรงขับเคลื่อนทางเศรษฐกิจ” และ “กลั่นตัว” เป็นเม็ดเงินจำนวนมหาศาล ในปี พ.ศ. 2554 ยอดขายน้ำดื่มบรรจุขวดทั่วโลกคาดการณ์ว่าจะพุ่งสูงขึ้นจากปี พ.ศ. 2549 ถึงร้อยละ 41.8 เป็นจำนวนเงินถึง 2,600 พันล้านบาท แม้แต่ในสหรัฐฯ ซึ่งทางการรับประกันถึงคุณภาพของน้ำประปาที่ประชาชนสามารถดื่มกินได้ แต่อัตราการบริโภคจำนวนวันละ 85 ล้านขวด ก็รับประกันความมั่งคั่งของนักลงทุน โดยไม่สะเทือนกับกระแสการต่อต้าน ปัญหาการแย่งชิงแหล่งน้ำไปจนถึงขยะพลาสติก

ในโลกยุค “เศรษฐกิจสร้างสรรค์” การสร้างสินค้าและบริการใหม่ๆ ไม่เว้นแม้แต่ “น้ำดื่ม” จำเป็นต้องคำนึงถึงความคิดสร้างสรรค์ รวมถึงโอกาสในการต่อยอดสินค้าเดิม เพื่อตอบสนอง “ความต้องการที่ซับซ้อนขึ้นของผู้บริโภค” แม้เรื่องราวต้นกำเนิดของแหล่งน้ำและภาพลักษณ์บรรจุภัณฑ์ จะถือเป็นกลยุทธ์ที่สำคัญทางการตลาด แต่การมองถึงปัญหาและผลลัพธ์ที่ตามมา คือโอกาสสำคัญในการผลิตและออกแบบสินค้าที่รับผิดชอบต่อสังคมและการบริโภคที่ยั่งยืน

อะไรคือปัจจัยที่ทำให้น้ำขวดหนึ่งแตกต่าง

แหล่งน้ำ / รสชาติ / ประโยชน์ / ปริมาณของแข็งที่ละลายในน้ำ / ค่าความเป็นกรดเป็นด่าง / อายุของน้ำ / การบริหารความเสี่ยง / แนวคิด / ความเป็นมา / บรรจุภัณฑ์ / วัสดุ / รูปทรง / ขนาด / การออกแบบฉลาก / เทคโนโลยีการบรรจุ / สถาบันรับรองมาตรฐาน / ความสะอาด / จำนวนการผลิต / การขนส่ง / การตลาด

ปั้นน้ำให้เป็นเรื่อง

ระหว่างน้ำดื่มจากแหล่งน้ำธรรมชาติบนหมู่เกาะฟิจิ กับ น้ำเสียจากดินแดนที่มีประชากรหนาแน่นมากกว่า 7,000 คนต่อตารางกิโลเมตร ซึ่งผ่านการกลั่นและกรองจนได้น้ำดื่มสะอาด คุณเลือกจะดื่มขวดไหน

ไม่ว่าจะเป็นน้ำแร่ที่ใช้รักษาก้อนนิ่วในไตของชาวไร่ตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 หรือน้ำพุจากเมืองแวร์กีซ์ซึ่งจักรพรรดิ นโปเลียนที่สามเคยใช้ดื่ม “เรื่องราวความเป็นมา” ของตัวสินค้า คือปัจจัยสำคัญในการสร้างมูลค่าและกระตุ้นการรับรู้ของผู้บริโภค

สำหรับผู้เล่นรายใหม่ การศึกษาหาแหล่งน้ำที่ดีที่สุด บอกเล่าความเป็นมาและส่วนประกอบที่สำคัญของน้ำที่นำมาบรรจุใส่ภาชนะ เพื่อใช้เป็นจุดขายในการสร้างความแตกต่างและต่อยอดสินค้า อีกทั้งตอบสนอง “ความต้องการด้านความรู้สึก” ของผู้บริโภค สร้างค่านิยมและความเชื่อถือให้ผู้บริโภคเห็นถึงคุณค่าที่จะได้รับ เกิดเป็นกระแสปากต่อปากซึ่งมีประสิทธิภาพมากกว่าการใช้สื่อโฆษณาที่ต้องจ่ายเงินซื้อ หรือการทำสื่อด้วยตัวเอง

“...ประสบการณ์การทดสอบอะไรบางอย่างขึ้นอยู่กับตัวแปรมากมาย เรื่องราวความเป็นมาของตัวสินค้าจึงเป็นสิ่งสำคัญ...”

ไมเคิล มาสชา เจ้าของผลงาน
Fine Waters: A connoisseur’s guide to the world’s most distinctive bottled water (2549)

10 Thousand BC
เทน เทาว์เซน บีซี, แคนาดา
น้ำธารน้ำแข็ง จากโทบา อินเทล
ตั้งชื่อเพื่อบอกสรรพคุณน้ำดื่มซึ่งมีอายุกว่า 10,000 ปี เทน เทาว์เซน บีซี เล่าเรื่องถึงความยากลำบากในการเดินทางไปกลับเป็นเวลาถึงสามวัน เพื่อเก็บน้ำจากธารน้ำแข็งที่ละลายตัวตามฤดูกาลในบริติช โคลัมเบีย ตอนเหนือของเมืองแวนคูเวอร์ ซึ่งเป็นเขตพื้นที่ห่างไกลจากมนุษย์และแหล่งอุตสาหกรรม

Iluliaq
ลูลิเอค, กรีนแลนด์
น้ำภูเขาน้ำแข็ง จากดิสโค เบย์
ไม่ใช่ทุกคนที่จะได้ลิ้มรสน้ำดื่มจากกรีนแลนด์ขวดนี้ เพราะจุดเด่นของมันคือการผลิตตามใบสั่งโดยระบุชื่อลูกค้าและวันที่ผลิตทุกขวด น้ำดื่มซึ่งมีอายุกว่า 100,000 ปีเกิดจากภูเขาน้ำแข็งที่ก่อตัวตั้งแต่ยุคน้ำแข็ง จากฝั่งตะวันตกของกรีนแลนด์ พื้นที่ภายใต้การดูแลของยูเนสโก น้ำแข็งจะถูกกักเก็บไว้ให้เกิดการละลายตามธรรมชาติ แล้วจึงผ่านเทคโนโลยีการบรรจุขวดเพื่อรักษาสภาพและคุณสมบัติของน้ำซึ่งมีปริมาณสารแขวนลอยต่ำ

Berg
เบิร์ก, แคนาดา
น้ำภูเขาน้ำแข็ง จากนิวฟาวด์แลนด์
เบิร์ก คือน้ำดื่มที่เดินทางไกลจากฝั่งตะวันตกของเกาะกรีนแลนด์ จากหิมะที่ปกคลุมภูเขาน้ำแข็งหรือก้อนน้ำแข็งขนาดใหญ่อายุกว่า 15,000 ปี ซึ่งแยกตัวออกมาจากธารน้ำแข็งแถบขั้วโลกเหนือ จุดขายอยู่ที่ความยากลำบากในการเก็บกักน้ำด้วยความหนาแน่นของน้ำแข็งที่แตกต่างจากน้ำในมหาสมุทร ทำให้ภูเขาน้ำแข็งลอยและมีส่วนพ้นผิวน้ำทะเลส่วนนี้เองที่เกิดการละลายตัวจนสามารถผลิตเป็นน้ำดื่มแร่ธาตุต่ำได้

Poland Spring
โปแลนด์ สปริง, สหรัฐฯ
น้ำพุธรรมชาติ จากแหล่งน้ำในรัฐเมน
จากคำร่ำลือว่าน้ำแร่จาก โปแลนด์ สปริง ในรัฐเมน สหรัฐฯ มีคุณสมบัติในการรักษาก้อนนิ่วในไต ทำให้ ฮิราม ริกเกอร์ เห็นช่องทางการจำหน่ายน้ำแร่ธรรมชาติบรรจุขวดให้กับแขกของโรงแรม โปแลนด์ สปริง อินน์ ตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 18 เป็นต้นมา ปัจจุบัน โปแลนด์ สปริง กลายเป็นน้ำแร่ที่ขายดีที่สุดในสหรัฐฯ ภายใต้การดูแลของเนสท์เล่ วอเตอร์ส นอร์ธ อเมริกา ซึ่งทำการสรรหาแหล่งน้ำจากรัฐเมนเพิ่มเติม หลังสำรวจพบว่ามีแหล่งน้ำแร่ธรรมชาติถึง 81 จุด

Gleneagles
เกลนอีเกิลส์, สกอตแลนด์
น้ำพุธรรมชาติ จากโอชิลล์ ฮิลส์
แบรนด์น้ำแร่บรรจุขวดแก้วหรูจากดินแดน โอชิลล์ ฮิลส์แหล่งเดียวกับน้ำแร่ ไฮแลนด์ สปริง ที่ขายดีเป็นอันดับต้นๆ ในสหราชอาณาจักร ขึ้นชื่อว่าเป็นแหล่งน้ำธรรมชาติที่มีดินออร์แกนิค ซึ่งได้รับการรับรองจากสมาคมดินแห่งสหราชอาณาจักร ผสานเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ที่บอกเล่าว่าแหล่งน้ำแห่งนี้ถูกใช้ในการหมักเบียร์แบล็กฟอร์ดของพระเจ้าเจมส์ที่สี่มาตั้งแต่สมัยศตวรรษที่ 15

Hildon
ฮิลดอน, สหราชอาณาจักร
น้ำแร่ธรรมชาติ จากแฮมป์เชอร์
น้ำแร่ธรรมชาติจากภูเขาหินปูนแถบชนบทของมณฑลแฮมป์เชอร์ ทางตอนใต้ของเกาะอังกฤษ บรรจุลงในขวดแก้วหรูทรงขวดไวน์ฝรั่งเศสจากบอร์โด ได้รับการคัดเลือกจากพระราชินีอังกฤษให้ใช้เป็นเครื่องดื่มร่วมกับจิน สำหรับรับรองในพระราชวังบัคคิงแฮม ทั้งยังวางเสิร์ฟบนโต๊ะของโรงแรมหรูระดับ เดอะ ซาวอย มาแล้ว

Evian
เอเวียง, ฝรั่งเศส
น้ำพุธรรมชาติ จากเมืองเอเวียง-เลส์-แบงส์
น้ำฝนและหิมะละลายจากเทือกเขาแอลป์ที่เดินทางผ่านชั้นหินธรรมชาติทีละหยดๆ เป็นเวลากว่าสิบห้าปี สะสมเป็นแหล่งน้ำบริสุทธิ์ของเมืองเอเวียง-เลส์-แบงส์ ซึ่งขึ้นชื่อเรื่อง สปาบำบัดโรคสำหรับชนชั้นสูงมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2350 คุณค่าแห่งความสูงส่งเมื่อผ่านกระบวนการบรรจุขวดจึงกลายเป็นน้ำแร่ธรรมชาติพร้อมดื่มที่มียอดจำหน่ายสูงถึง 1,500 ล้านลิตร ส่งออกไปใน 129 ประเทศ

Wattwiller
วัตต์วิลเลอร์, ฝรั่งเศส
น้ำพุธรรมชาติ จากหมู่บ้านวัตต์วิลเลอร์
บ่อน้ำแร่แห่งหมู่บ้านวัตต์วิลเลอร์ ซึ่งแปลตรงตัวว่า หมู่บ้านแห่งน้ำ ที่ให้น้ำรสหวานธรรมชาติและคุณสมบัติปราศจากไนเตรทซึ่งเหมาะสำหรับเด็กทารก เปรียบเสมือนรางวัลเดิมพันของเหล่าผู้มีอำนาจ จึงถูกเปลี่ยนผ่านความเป็นเจ้าของ จากชาวโรมันเมื่อครั้งปกครองแคว้นอาลซัสของฝรั่งเศสมาสู่นักบวชแห่งเมืองเมอร์บาช จนถูกบรรจุขวดสู่ผู้บริโภคในปัจจุบัน

San Pellegrino
ซาน เปลเลกรีโน, อิตาลี
น้ำพุธรรมชาติ จากซาน เปลเลกรีโน เทอร์เม
แหล่งน้ำซาน เปลเลกรีโน เทอร์เม ซึ่งแปลว่า สปา หรือแหล่งอาบน้ำร้อนโดยธรรมชาติมีความพิเศษทางภูมิศาสตร์คือเป็นชั้นหินอุ้มน้ำลึกลงไปจากผิวดินประมาณ 400 เมตร ทำให้ครั้งหนึ่งลีโอนาร์โด ดา วินชี เดินทางมาศึกษาแร่ธาตุที่เจือปนอยู่ในน้ำเมื่อปี พ.ศ. 2052 น้ำแร่จากภูเขาทางตะวันออกเฉียงเหนือของมิลานแห่งนี้จึงเป็นที่รู้จักตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา โดยเริ่มวางจำหน่ายเมื่อปี พ.ศ. 2442

Sole
โซเล่, อิตาลี
น้ำพุธรรมชาติ จากนูโวเลนโต
เริ่มต้นจากธุรกิจในครัวเรือนของ แบตทิสต้า โบได ชาวอิตาเลียนที่อาศัยในแคว้นลอมบาร์ดี ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2439 นอกจากรสชาติติดหวานและมีโซเดียมต่ำ จุดเด่นของน้ำตราดวงอาทิตย์ขวดนี้คือแนวคิดเรื่องการตอบแทนสังคม ด้วยการเลือกใช้ฉลากและขวดรีไซเคิล การจ้างงานคนท้องถิ่น และการบริจาคน้ำดื่มให้โรงเรียน

OGO
โอจีโอ, เนเธอร์แลนด์
น้ำพุธรรมชาติ จากเมืองทิลบวร์ก
น้ำดื่มออกซิเจน โอจีโอ หรือ อ็อกซิเจน ทู โก เปิดตัวขวดรูปทรงกลมแปลกตาซึ่งออกแบบโดย โอรา-อิโต บริษัทออกแบบของ อิโต โมราบิโต ดีไซน์เนอร์ชาวฝรั่งเศส เมื่อปีพ.ศ. 2543 เป็นน้ำแร่ธรรมชาติจากเมืองทิลบวร์กแห่งเนเธอร์แลนด์ ที่มีการคิดค้นเทคนิคการเติมออกซิเจนธรรมชาติก่อนบรรจุขวด จนได้น้ำดื่มที่มีออกซิเจนมากกว่าปกติถึง 35 เท่า ผลงานของฟริทซ์ เกอร์เซอร์ ภายใต้บริษัท ดิ โอ-กัมปะนี ที่ได้รับการจดสิทธิบัตรในเวลาต่อมา

VEEN
เวน, ฟินแลนด์
น้ำพุธรรมชาติ จากแลปแลนด์
น้ำดื่มสัญชาติฟินแลนด์ที่คว้ารางวัลด้านการออกแบบบรรจุภัณฑ์จากหลายสถาบัน มีคุณสมบัติเหมาะแก่การบริโภคด้วยค่าความเป็นกรด-ด่างเป็นกลางในปริมาณแร่ธาตุต่ำ อันเนื่องจากทำเลของแหล่งน้ำซึ่งตั้งอยู่ทางตอนเหนือของฟินแลนด์ เป็นน้ำพุที่รับใช้คนในท้องถิ่นมากว่าหกสิบปี ก่อนจะนำมาบรรจุขวดขายในปี พ.ศ. 2549 ภายใต้ชื่อ เวน ซึ่งย่อมาจาก เวน อีโมเนน ชื่อของพระแม่แห่งน้ำในตำนานของชาวฟินน์

VOSS วอสส์, นอร์เวย์
น้ำบาดาล จากเมืองอีฟแลนด์
ความถวิลหาในรสชาติของน้ำดื่มที่คุ้นเคยจากบ้านเกิด คือแรงบันดาลใจให้นักเรียนชาวนอร์วิเจียนที่เดินทางไปศึกษาในสหรัฐฯ เห็นช่องทางการตลาดในการผลิตน้ำดื่มบรรจุขวดจากแหล่งน้ำใต้ดินสาธารณะแห่งเมืองอีฟแลนด์ ทางตอนใต้ของนอร์เวย์ ซึ่งอุดมด้วยแหล่งแร่ธาตุธรรมชาติ วอสส์ยังเป็นที่จดจำจากรูปทรงของขวดที่แตกต่างและดูดีมีระดับ

Fine
ฟิเน่, ญี่ปุ่น
น้ำบาดาล จากเมืองชูเซ็นจิ
จากธุรกิจครอบครัวขนาดเล็กที่ให้ความสำคัญเรื่องการพิสูจน์ส่วนประกอบของแร่ธาตุและรสชาติที่เหมาะสมจากแหล่งน้ำแร่ธรรมชาติที่ได้รับการคัดสรรแล้ว ณ เมืองชูเซ็นจิ ในคาบสมุทรอิสุ ผ่านกรรมวิธีการกรองผ่านชั้นหินภูเขาไฟ ลงไปเก็บสะสมที่ชั้นหินอุ้มน้ำลึกถึง 2,000 ฟุตจากพื้นผิวดิน กลายมาเป็นน้ำดื่มอายุกว่า 2,000 ปีในขวดแก้วขุ่นเพื่อป้องกันรังสียูวีจากแสงอาทิตย์

DMZ
ดีเอ็มซี ทู เคเอ็ม, เกาหลีใต้
น้ำพุธรรมชาติ จากเขตปลอดทหาร
ดีเอ็มซี ชื่อย่อภาษาอังกฤษของ “เขตปลอดทหาร” บ่งบอกถึงแหล่งกำเนิดอันบริสุทธิ์ของน้ำดื่มสัญชาติเกาหลีใต้ จากแหล่งน้ำแร่ธรรมชาติในเขตปลอดทหารแนวเส้นขนานที่ 38 ระหว่างเกาหลีเหนือและเกาหลีใต้เป็นพื้นที่ที่โอบล้อมด้วยลวดหนามเพื่อป้องกันการรุกล้ำมากว่า 50 ปี ภายใต้ความเป็นเจ้าของของบริษัท ลอตเต ซิลซุง เบเวอเรจ ที่ทำให้ผู้บริโภคได้ดื่มกินประวัติศาสตร์จากขวด

NEWater
เอ็นอีวอลเตอร์, สิงคโปร์
น้ำเสียบำบัด จากสิงคโปร์
เพื่อแก้ปัญหาเรื่องทรัพยากรน้ำที่ไม่เพียงพอจนต้องนำเข้าจากมาเลเซีย สิงคโปร์จึงเปลี่ยนน้ำเสียให้เป็นน้ำดีโดยพัฒนาระบบบำบัดน้ำเสียด้วยเทคโนโลยีการกรองน้ำละเอียด และการเพิ่มแรงดันให้กับน้ำ ร่วมกับการฉายรังสียูวี พร้อมทั้งยืนยันมาตรฐานน้ำดื่มโดยกรมสาธารณูปโภคและกระทรวงสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติจนได้รับการยอมรับและวางจำหน่ายมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2541

Aura
ออรา, ไทย
น้ำพุธรรมชาติ จากแม่ริม
เกิดขึ้นจากความบังเอิญของนายทุนซึ่งเตรียมจัดสรรพื้นที่ใกล้น้ำพุเย็นเป็นบ้านพักตากอากาศ แต่ต้องเปลี่ยนใจเมื่อพบ “น้ำฮู” หรือ “น้ำรู” แหล่งน้ำใต้ดินเก่าแก่กว่าร้อยปีที่กักเก็บน้ำฝนจากเทือกเขาสูงลงมายังชั้นหินลึกนับพันฟุต แล้วดันตัวเองสู่พื้นดินให้ชาวบ้านดื่มกินอีกครั้งในปริมาณ 400-500 ลิตรต่อนาที ธุรกิจท่องเที่ยวจึงแปลงร่างเป็นธุรกิจน้ำแร่บรรจุขวดเมดอินไทยแลนด์ ภายใต้กระบวนการผลิตจากฝรั่งเศส และได้รับการรับรองมาตรฐานการผลิตจากสถาบันเอ็นทีแอลจากสหรัฐฯ

Tasmania Rain
แทสมาเนียน เรน, ออสเตรเลีย
น้ำฝน จากเกาะแทสมาเนียน
ไม่ใช่เพียงน้ำฝนบริสุทธิ์ แต่เป็นน้ำฝนที่กลั่นตัวผ่านอากาศที่สะอาดที่สุดของโลกโดยได้รับการยืนยันจากองค์การอุตุนิยมวิทยาโลก เป็นน้ำดื่มจากน้ำฝนที่ก่อตัวจากการพัดของลมจากทวีปแอนตาร์กติกาที่ปราศจากผู้คนและสามมหาสมุทร รวมระยะทางกว่าหมื่นไมล์กักเก็บสะสมด้วยนวัตกรรมกักเก็บน้ำฝนก่อนตกลงถึงพื้นดินบนเกาะแทสมาเนีย

Waiwera
วายแวรอา, นิว ซีแลนด์
น้ำบาดาล จากหุบเขาวายแวรอา
วายแวรอา คือน้ำดื่มที่ผ่านการทดสอบแบบปิดตาและลงความเห็นว่าเป็นน้ำดื่มยอดเยี่ยมประจำปี 2008 โดยนิตยสารดีแคนเตอร์ วายแวรอามีต้นกำเนิดจากแหล่งน้ำบาดาลอายุกว่า 15,000 ปี บนเกาะเหนือของนิวซีแลนด์ ที่ชาวเมารีเรียกกันว่า เธ ราตา แปลว่า ผู้รักษาโรค สามารถดึงดูดผู้คนทั่วโลกให้เดินทางมากักเก็บน้ำไปทำสปาเพื่อสุขภาพ ในส่วนของบรรจุภัณฑ์เป็นขวดพลาสติกเพท ได้รับแรงบันดาลใจจากรูปทรงขวดแก้วดั้งเดิมที่ออกแบบให้เก็บรักษาในแนวนอนเพื่อให้ฝาจุกไม้โดนน้ำตลอดเวลา

Fiji ฟิจิ, หมู่เกาะฟิจิ
น้ำบาดาล จากยาการา วัลเลย์
แม้จะมีกระแสข่าวเรื่องสภาพน้ำที่ไม่ถูกสุขลักษณะบนหมู่เกาะฟิจิ รวมถึงกระบวนการผลิตและการขนส่งข้ามทวีปที่ปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์เป็นจำนวนมาก ฟิจิ น้ำดื่มจากแหล่งน้ำบาดาลในป่าฝนเขตร้อนอันเต็มไปด้วยชั้นหินภูเขาไฟ ทำให้มีปริมาณแร่ธาตุซิลิกาที่ช่วยบำรุงผมและกระดูกมากเป็นพิเศษ ก็ยังคงกวาดรายได้จากการส่งออกถึง 130 ล้านเหรียญสหรัฐฯ ในปีพ.ศ. 2550

ย้อนกระแสน้ำดื่มบรรจุขวด

ในอดีตแหล่งน้ำธรรมชาติโดยเฉพาะบ่อน้ำพุร้อนรับใช้มนุษย์ในฐานะยาบำบัดโรคต่างๆ อาทิ โรคไขข้ออักเสบ โรคนิ่ว และโรคผิวหนัง ด้วยข้อจำกัดในการเดินทาง ทำให้ชนชั้นสูงเท่านั้นถึงจะมีโอกาสเข้าถึงแหล่งน้ำเหล่านี้ หรือในทางตรงกันข้าม น้ำจะต้องส่งถึงมือผู้มีอำนาจจับจ่ายด้วยวิธีใดก็ตาม จุดนี้จึงกลายเป็นต้นความคิดของการบรรจุน้ำแร่ลงขวดแล้วแจกจ่ายแก่ผู้นิยมชมชอบที่ไม่สนใจเรื่องราคา น้ำแร่บรรจุขวดจากสปาที่มีชื่อเสียงในฝรั่งเศสเริ่มแพร่หลายในชนชาติตะวันตกตั้งแต่กลางศตวรรษที่ 20จนกระทั่งเมื่อสี่สิบปีที่แล้ว จึงเริ่มมีการส่งออกในยุโรปและอเมริกาเหนือ และขยายกระแสความนิยมดื่มน้ำแร่เพื่อสุขภาพไปยังทั่วโลกในเวลาต่อมา

จากตุ่มรองน้ำฝน...

สำหรับประเทศไทย น้ำดื่มจากตุ่มรองน้ำฝนก็ไม่อาจต้านทานกระแสการบริโภคน้ำดื่มบรรจุขวดที่มีราคา แม้ว่าทางรัฐบาลจะออกมาตรการควบคุมราคาน้ำดื่มบรรจุขวดในบางพื้นที่ แต่ด้วยการแข่งขันทางการตลาดทำให้เกิดช่องทางการขายใหม่คือ “น้ำแร่บรรจุขวด” ที่โฆษณาสรรพคุณว่าให้ประโยชน์ต่อร่างกาย ตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคที่มีกำลังซื้อและตอบรับกระแสรักสุขภาพ ธุรกิจน้ำดื่มบรรจุขวดสามารถสร้างเงินสะพัดในปี พ.ศ. 2553 ได้ถึง1.8 หมื่นล้านบาท โดยแบ่งส่วนให้กับตลาดน้ำแร่ในประเทศ 800 ล้านบาท และ 200 ล้านบาทสำหรับน้ำแร่นำเข้า คาดการณ์ว่าภายในระยะห้าปีข้างหน้าตลาดน้ำแร่จะเติบโตอีกเท่าตัวหรือมีมูลค่า 2,000 ล้านบาท

ดื่มด่ำ บรรจุภัณฑ์บรรจุไอเดีย

การยืมแนวคิดงานออกแบบขวดน้ำหอมเพื่อเย้ายวนสายตา เปลี่ยนจากขวดแก้วเป็นกล่องกระดาษเพื่อลดพลังงานที่สูญเสียระหว่างขนส่ง หรือประดับประดาคริสตัลเพิ่มความงามเปลี่ยนขวดน้ำดื่มให้เป็นของสะสมที่มีมูลค่า เมื่อหน้าตาของขวดน้ำดื่มสามารถผลักดันให้เกิด “รักแรกพบ” ระหว่างแบรนด์กับผู้บริโภค การออกแบบบรรจุภัณฑ์จึงมีบทบาทสำคัญที่ต้องตอบโจทย์ทั้งในเรื่องประโยชน์ใช้สอย ความสวยงาม การส่งเสริมเรื่องราวที่มา การเก็บรักษาคุณสมบัติของน้ำที่บรรจุ ความสะอาดปลอดภัย ไปจนถึงการคำนึงถึงสิ่งแวดล้อม

เป็นหน้าที่ของครีเอทีฟเอเจนซี นักออกแบบ และโรงงานผลิตที่ต้องร่วมแก้โจทย์เหล่านี้ และทำให้น้ำดื่มยี่ห้อหนึ่งมีความแตกต่างและแปลกใหม่จากน้ำดื่มอีกยี่ห้อหนึ่ง กลยุทธ์ที่ถูกนำมาใช้มีตั้งแต่การวางตำแหน่งผลิตภัณฑ์ สร้างคุณค่าของแบรนด์ การตั้งชื่อ การเลือกใช้ประเภทตัวอักษรและภาพ การออกแบบบรรจุภัณฑ์และฉลากเพื่อสื่อสารระหว่างแบรนด์กับผู้บริโภคโดยตรง

ขวดน้ำดื่มในปัจจุบันจึงไม่ใช่แค่บรรจุภัณฑ์ธรรมดา แต่กลายเป็นสัญลักษณ์ในการบ่งบอกตัวตน ไลฟ์สไตล์ สถานะทางเศรษฐกิจและสังคม ขวดน้ำดื่มพรีเมียมกลายเป็นชิ้นงานออกแบบที่น่าเก็บสะสม หลายขวดได้รับรางวัลการออกแบบยอดเยี่ยมและถูกคัดเลือกเพื่อแสดงในพิพิธภัณฑ์ชั้นนำของโลก

วัสดุและการจดจำ

ในปี พ.ศ. 2441 ชาวฝรั่งเศสเริ่มทำความรู้จักกับขวดแก้วสีเขียวทรงหยดน้ำคล้ายไม้กระบองอินเดียน คลับส์ บรรจุน้ำแร่ชนิดมีฟองจากสปาชั้นดี หลุยส์ เปอริเอ้ แพทย์ชาวฝรั่งเศสเจ้าของ เปอริเอ้ พิถีพิถันกับการออกแบบฝาขวดโลหะปิดสนิทเพื่อต้านแรงดันก๊าซที่ละลายอยู่ในน้ำ ซึ่งพัฒนาในศตวรรษต่อมาเป็นฝาเกลียวที่เปิดสะดวกและกระป๋องอะลูมิเนียมที่มีน้ำหนักเบากว่า

ไท นัน ทรู บูล น้ำแร่จากเวลล์ เลือกบรรจุขวดแก้วโคบอลสีน้ำเงิน ซึ่งนิยมใช้บรรจุยาพิษในสมัยวิคตอเรียน ขวดแก้วที่มีประวัติศาสตร์น่าขนพองนี่เองกลับเป็นสัญลักษณ์ให้ผู้คนจดจำแบรนด์ ไท นัน และคว้ารางวัลการออกแบบยอดเยี่ยมของอังกฤษเมื่อปี พ.ศ. 2532 ไท นัน ทู วางจำหน่ายสิบปีถัดมาโดยบรรจุในขวดแก้วสีแดง

ดื่มดีไซน์

เป็นธรรมเนียมปฏิบัติไปแล้วหากของที่ได้รับการเพิ่มคุณค่าด้วยงานออกแบบแบบ “ลิมิเต็ด เอดิชั่น” ของนักออกแบบชื่อดังระดับโลก จะได้รับการขยับฐานะให้กลายเป็นของสะสม เช่นเดียวกับขวดน้ำดื่มที่ไม่ได้มีไว้แค่บรรจุน้ำ ดื่ม แล้วทิ้งไป แต่กลายเป็นบรรจุภัณฑ์มีดีไซน์ ที่ตอบโจทย์การตลาดเรื่องการสร้างภาพลักษณ์ การขยายฐานผู้ซื้อไปยังนักสะสม

เอเวียง ถือเป็นน้ำแร่พร้อมดื่มเจ้าสำคัญที่ผลิตขวด “ลิมิเต็ด เอดิชั่น” ออกมายั่วใจนักสะสมเป็นประจำทุกปี เอเวียงเลือกเทศกาลเฉลิมฉลองส่งท้ายปี พ.ศ. 2550 เปิดตัวขวดแก้วทรงคลาสสิกพิมพ์ลายพิเศษจากนักออกแบบสัญชาติฝรั่งเศส คริสเตียน ลาครัวซ์ ซึ่งนำรูปทรงเกล็ดหิมะต่อเป็นลายลูกไม้ และปีต่อมา ฌอง ปอล โกลติเยร์ ใช้แรงบันดาลใจจากสีน้ำเงินและลายขวางแบบชุดกะลาสีเรือชาวฝรั่งเศส

ในปี พ.ศ. 2552 เอเวียงไม่ทำให้นักสะสมและแวดวงออกแบบผิดหวัง ด้วยการเปิดตัวขวดเส้นสายหลากสีวิ่งวนโดยรอบพร้อมลูกเล่นฝาปิดห้าสี ผลงานการออกแบบของ พอล สมิท นักออกแบบชาวอังกฤษ ล่าสุด เอเวียงเลือกใช้นักออกแบบชาวญี่ปุ่น อิซเซ่ มิยาเกะ ซึ่งนำเอารูปทรงขวดเอเวียงย่อขนาดมาประกอบกันเป็นรูปดอกไม้ ที่เลียนแบบพื้นผิวและสีของผ้าจากคอลเลกชั่น พลีท พลีส ของตัวเอง

ดูฉันสิ!

78,000 บาท เป็นจำนวนเงินที่คุณต้องควักจ่ายเพื่อเป็นเจ้าของ บลิง เอชทูโอ น้ำดื่มที่แพงที่สุดในโลก ภายใต้สโลแกน “เลือกที่คุณจะบลิงหรือจะไม่บลิง” (บลิง ภาษาอังกฤษแปลว่า หรูหราฟู่ฟ่า) น้ำแร่จากบ่อน้ำพุ อิงลิช เมาท์เทน ไม่จำเป็นต้องอวดอ้างสรรพคุณใดๆ นอกจากขวดที่ประดับด้วยคริสตัลสวารอฟสกีเต็มพื้นที่ ไอเดียบรรเจิดของ เควิน จี บอยด์ โปรดิวเซอร์รายการโทรทัศน์ผู้มองเห็นช่องทางการตลาด เมื่อเหล่าดาราฮอลลีวูดมักเรียกหาน้ำดื่มชั้นดี ซึ่งในเวลานั้นมีเพียง เอเวียง เจ้าเก่าครองตลาดอยู่ บลิง เอชทูโอ เริ่มวางจำหน่ายตั้งแต่ปี พ.ศ. 2549 เทียบรัศมีรุ่นพี่ในราคา 1,400 บาทต่อขวด จับตลาดดาราฮอลลีวูด ไปจนถึงสุนัขของ ปารีส ฮิลตัน

กำเนิดในเวลาไล่เลี่ยกัน แบรนด์น้ำดื่ม ฟิลลิโก ซึ่งอ้างแหล่งกำเนิดจากบ่อน้ำพุที่ใช้ผลิตสาเกชั้นเยี่ยมของเมืองโกเบ ประเทศญี่ปุ่น ใช้สูตรเดียวกันกับ บลิง ในการจับกระแสความต้องการของใหม่ๆ สำหรับปาร์ตี้สุดหรู โดยออกแบบขวดเพรียวสูง ประดับประดาด้วยคริสตัลสวารอฟสกี พร้อมเครื่องประดับมงกุฎ หัวม้า และปีก เพิ่มความสวยงาม และยังสร้างกระแสยิ่งขึ้นด้วยปริมาณการผลิตอันจำกัดที่ 5,000 ขวดต่อเดือน ตามปริมาณน้ำที่ผุดขึ้นโดยธรรมชาติ

สู่ความเรียบง่าย

เมื่อทิศทางน้ำแร่พรีเมียมบรรจุขวดไหลตามกระแสการออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่เรียบง่ายเน้นการแสดงความงามของน้ำที่บรรจุภายในเป็นหลัก ผู้ผลิตน้ำดื่มรายใหม่จึงจำเป็นต้องเกาะกลุ่ม ในขณะที่ผู้เล่นรายเก่าต้อง “เล่นตามน้ำ” ปรุงแต่งตัวเองใหม่กระแสนิยม

วอลส์ น้ำดื่มสัญชาตินอร์เวย์ที่ดึง นิว คลาฟท์ อดีตผู้อำนวยการสร้างสรรค์จากคาลวิน ไคลน์ มาช่วยสร้างความต่างให้กับแบรนด์ โดยสร้างบุคลิกภาพให้น้ำเป็นมากกว่าเครื่องดับกระหายและเปรียบค่าได้กับน้ำหอมราคาแพง ไท นัน เลือกบรรจุน้ำจากแหล่งเดิม แต่ออกแบบขวดสไตล์มินิมอลลิสต์ ในปี พ.ศ. 2546 พร้อมภายใต้ชื่อใหม่ ทัว ซึ่งเป็นภาษาเวลช์โบราณแปลว่า “นิ่งงัน” จับกลุ่มโรงแรม บาร์ และร้านอาหารที่เน้นการออกแบบร่วมสมัย ขณะที่ แอลเซนแฮม บรรจุน้ำใต้ดินจากเกาะอังกฤษ ใส่ขวดแก้วทรงเหลี่ยมที่โชว์ความใสสะอาดตั้งแต่ขวดไปจนถึงฝาเกลียว คว้ารางวัลการออกแบบขวดแก้วยอดเยี่ยม จากการประชุมน้ำดื่มบรรจุขวดโลก ประจำปี พ.ศ. 2548

แอนไทโพเดส น้ำใต้ดินบรรจุขวดจากแหล่งน้ำในเมืองโอตาคิริ แม้ไม่ได้ออกแบบขวดใหม่แต่การนำขวดแก้วบรรจุวิสกี้แบบดั้งเดิมของนิว ซีแลนด์กลับให้รูปทรงที่แปลกตาและเข้ากับยุคสมัย เผยให้เห็นน้ำดื่มระดับไฮเอนด์จะต้องมีค่าความเป็นกรด-ด่างเป็นกลางและมีปริมาณของแข็งละลายในน้ำต่ำ

ผู้เล่นลายครามจากอิตาลีประเทศที่มีปริมาณการบริโภคน้ำแร่สูงสุดในยุโรป โซเล่ อาร์เต ลุยลิเซีย และรุ่นน้องจากเกาะญี่ปุ่นอย่าง ฟิเน่ ล้วนดีไซน์ขวดใสใหม่หมดจดเพื่ออวดโฉมความงามของน้ำ

โซเล่ อาร์เต้ เปลี่ยนขวดสีเขียวหนาหนักพร้อมตราสัญลักษณ์ดวงอาทิตย์ให้กลายเป็นขวดเหลี่ยมใส ติดฉลากสติกเกอร์ใสระบุตัวอักษรสีขาว ลุยลิเซีย โละทิ้งขวดไวน์ปิดฉลากขนาดใหญ่หันมาใช้ขวดแก้วใส ขณะที่ตราสัญลักษณ์คนสีแดงถูกลดขนาดจนแทบมองไม่เห็น แต่เน้นที่ชื่อเป็นตัวนูน พร้อมฝาปิดใสซ่อนฝาพลาสติกขาวขุ่นภายใน ทั้งหมดเป็นผลงานการออกแบบของ สก็อตต์ซาสส์ แอสโซซิเอติ สำหรับ ฟิเน่ เลือกทำงานกับ คาริม ราชิด นักออกแบบที่มีชื่อเสียงใช้เวลาสองปีเต็มในการออกแบบขวดพลาสติกเพทร่วมสมัย แทนขวดแก้วขาวขุ่นแบบเดิม

มองต์ เฟลอ อีกหนึ่งแบรนด์น้ำดื่มของประเทศไทย ยังปรับรูปลักษณ์ให้มีความเป็นสากลตามกระแส เพื่อบรรจุน้ำแร่จากบ่อน้ำพุร้อนจากแหล่งพบพระ จังหวัดตากที่เติมก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ให้ได้เป็นน้ำแร่ชนิดฟอง

31	Dec 2026
1-5	Jan 2027

Add Information

Your Shelf has been saved!

Opening Hours

Your shelf is empty

Archive